Załącznik
do Uchwały Nr XLIV/337/06
Rady Miejskiej w Olecku 
z dnia 30 marca 2006 r. 

STRATEGIA
ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW
SPOŁECZNYCH
MIASTA I GMINY OLECKO
DO ROKU 2015

Olecko 2006
Spis treści

     Wstęp .........................................................................................................str. 3
1.	Dokumenty programowe  ...................................................................str. 5

1.1	Dokumenty ogólnokrajowe
1.2	Strategie 
1.3	Podstawy prawne systemu polityki społecznej państwa

2.	Zasoby wszystkich sektorów pomocy społecznej działające na terenie Gminy Olecko ......................................................................................str. 7

2.1	Sektor publiczny
2.2	Sektor pozarządowy
2.3	Sektor prywatny

3.	Charakterystyka Miasta i Gminy Olecko ....................................... .str. 12
4.	Diagnoza problemów społecznych .................................................... str. 14
5.	Analiza SWOT  ....................................................................................str. 37
6.	Misja .................................................................................................... str. 40
7.	Cele strategiczne   ...................................... ........................................ str. 41
8.	Wdrażanie strategii    ......................................................................... str. 49
9.	Załączniki    ......................................................................................... str. 51

WSTĘP

    	 Opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych      wynika  z  art.17 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.           o pomocy społecznej .
Prace nad strategią rozpoczęto oficjalnie w dniu 11 lutego 2005 r. spotkaniem , w którym uczestniczyli zaproszeni przez Burmistrza Olecka przedstawiciele wszystkich podmiotów związanych z problematyką społeczną działających na terenie gminy .
Spotkanie miało na celu przybliżenie zasad tworzenia strategii jako dokumentu będącego refleksją nad lokalnymi problemami społecznymi i możliwościami ich systematycznego rozwiązywania, oraz zachęcania uczestników spotkania do udziału w jej tworzeniu . 
Część uczestników spotkania zadeklarowała chęć do pracy w zespołach programowych do spraw : 
-	problematyki rodzin w kryzysie ,
-	profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz problemów osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, 
-	problematyki osób starszych , chorych i niepełnosprawnych . 
Koordynacja prac nad strategią została powierzona Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej .
Pomoc społeczna uzupełnia z założenia inne części systemów zabezpieczenia społecznego. Rozwiązywanie problemów społecznych jest procesem długofalowym , a wytyczanie kierunków strategicznych, oparte zostało na wnikliwej diagnozie problemów społecznych występujących na terenie naszej gminy. Nie są one wyjątkowe , ponieważ występują w skali całego kraju. Jednak skala i intensywność ich występowania jest charakterystyczna dla naszej gminy.
W ujęciu strategicznym pomoc społeczna w naszej gminie nie koncentruje się jedynie na  udzielaniu wsparcia materialnego. Nastawia się na wzmocnienie           i aktywizację w rozwiązywaniu swoich problemów osób i rodzin poprzez prowadzenie pracy socjalnej.    Ścisłe współdziałanie ze wszystkimi podmiotami działającymi  na terenie gminy oraz angażowanie środowiska lokalnego                     w rozwiązywanie problemów występujących na terenie gminy wzmaga efektywność prowadzonej pracy socjalnej. Współdziałanie wszystkich  podmiotów powołanych  do  rozwiązywania       problemów     społecznych  i przeciwdziałania ich powstawaniu , tworzenie lokalnych koalicji , budowanie systemów  wsparcia zwiększa skuteczność  udzielanej pomocy i sprzyja pełniejszemu zaspokajaniu potrzeb społecznych  zwiększając efektywność kompleksowo podejmowanych działań .
     „Strategia rozwiązywania problemów społecznych Miasta i Gminy Olecko do 2015” roku jest wieloletnim dokumentem programowym , który ma istotne znaczenie ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa społecznego mieszkańców naszej gminy , w szczególności grup zagrożonych wykluczeniem społecznym. 
     Strategia jest dokumentem , do którego powinno się odwoływać planując wydatkowanie środków finansowych na cele społeczne. Strategia jako jedno          z podstawowych narzędzi realizacji polityki społecznej jest instrumentem wspomagania decyzji służących tworzeniu bieżących i perspektywicznych programów pomocy społecznej. Umożliwia ona podejmowanie decyzji zarówno      w najbliższym okresie jak i w odległej perspektywie , w związku z czym może podlegać zmianom w zależności od pojawienia się nowych celów.

1. Dokumenty programowe

1.1 Dokumenty ogólnokrajowe

1.	 Narodowy Plan Rozwoju na lata 2004-2006, oprac. przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej przyjęty przez Radę Ministrów              w dniu 11.02.2003r.
2.	 Narodowy Plan Rozwoju na lata 2007-2013.
3.	 Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego.
4.	 Uzupełnienie do ZPORR z dnia 16 kwietnia 2004 roku.
5.	 Narodowa Strategia Integracji Społecznej dla Polski.
6.	 Krajowy Plan Działania na Rzecz Integracji Społecznej na lata 2004-2006    dla Polski.

1.2 Strategie
1.	 Strategia polityki społecznej Województwa Warmińsko-Mazurskiego              do 2015 roku.
2.	 Powiatowa Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata 2003-2015 /powiat olecki/.
3.	Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Olecko.

1.3 Programy Pomocowe Unii Europejskiej

1.	 Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego z Europejskiego  
Funduszu Rozwoju Regionalnego.
2.	 Sektorowy Program Operacyjny „Rozwój Zasobów Ludzkich”                            z Europejskiego  Funduszu Społecznego.
3.	 Inicjatywa Wspólnotowa EQUAL.

1.4 Podstawy prawne systemu polityki społecznej państwa

1.	Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (Dz.U . Nr  64 , poz. 593       z późn. zm.)
2.	Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr                     
228 poz.2255z poźn. zm.)
3.	Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86,poz.732 z 
późn. zm.)
4.	Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. Nr 99 , poz. 1001 oraz Nr 273, poz. 2703 )
5.	Ustawa z dnia 28 lipca 2005 roku o zmianie ustawy o promocji i instytucjach rynku pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164 , poz.1366)
6.	Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm. )
7.	Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego           i wolontariacie ( Dz. U. Nr 96, poz.873 i 874)
8.	Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 roku o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. Nr 122 ,poz.1143 z późn. zm. )
9.	Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzezwości                 i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz. U. z 2002 roku Nr 147 , poz. 1231 i Nr 167 poz.1372 )
10.	Ustawa z dnia 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu narkomanii ( Dz. U. Nr 24 , poz. 198z 2003 roku).
11.	Ustawa z dnia 25 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71 poz. 734 ).
12.	Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. Nr 123 , poz.776 z późn. zm.)
13.	Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2004 roku , Nr 39 , poz. 353 z późn. zm.)
14.	Ustawa z dnia 19 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz.U. Nr 180 , poz. 1493)
15.	Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ( Dz. U. Nr 210 poz. 2135)
16.	Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 roku o rencie socjalnej ( Dz. U. Nr 135 poz. 1268)
17.	Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników 
( Dz. U. Nr 7 , poz. 25 z późn .zm.)

2. Zasoby  wszystkich sektorów pomocy społecznej   
    działających na  terenie  gminy Olecko

1. Sektor publiczny
2. Sektor pozarządowy
3. Sektor prywatny

2.1	Sektor publiczny

Jednostki gminne:
1.	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
ul. Kolejowa 31
2.	Środowiskowy Dom Samopomocy
ul. Armii Krajowej 26 
3.	Warsztat Terapii Zajęciowej
ul. Kopernika 6 
4.	Stołówka i Noclegownia Stowarzyszenia „Otwarte Drzwi” 
Al.Zwycięstwa 3
5.	Środowiskowe Ognisko Wychowawcze „Puchatek”
ul. Kościuszki 20
6.	Świetlica Środowiskowa „Nasz Dom”
Pl.Wolności 10A
7.	Punkt Konsultacyjno-Informacyjny dla Ofiar Przemocy w Rodzinie 
ul. Nocznickiego 15 
8.	Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Pl.Wolności 3 

9.	Szkoły Podstawowe i Gimnazja:

-	Szkoła Podstawowa Nr 1  im. Henryka Sienkiewicza w Olecku, ul. Kościuszki 20
-	Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Jana Pawła II w Olecku, ul. Kolejowa 33
-	Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi w Gąskach
-	Zespół Szkół w Olecku, Os.Siejnik 18
-	Gimnazjum Nr 2 w Olecku, ul. Słowiańska 1
-	Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi w Kijewie, Kijewo 29
-	Zespół Szkół w Judzikach
-	Zespół Szkół w Babkach Oleckich
-	Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi w Olecku

10. Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Olecku.

11. Regionalny Ośrodek Kultury „Mazury Garbate”. 

Jednostki pozagminne 

1.	Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie 
ul. Wojska Polskiego 12 
2.	Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich 
Os.Siejnik
2.	Kuratorzy Zawodowi przy Sądzie Rejonowym 
3.	Komenda Powiatowa Policji
ul. Zamkowa 1 
4.	Powiatowy Urząd Pracy 
Pl.Wolności 2 /
5.	Starostwo Powiatowe. 
    Samodzielne Stanowisko  ds. Rehabilitacji Zawodowej i                                           
    Społecznej Osób Niepełnosprawnych PFRON
    ul. Kolejowa 32 

6.	Dom Dziecka 
ul. Gołdapska 18A 
7.	Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych 
 ul. Słowiańska 1    
8.	Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Długoterminowej                  w Olecku - Jaśki 
9.	Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 
Al.Zwycięstwa 7 

2.2	Sektor pozarządowy:

1. Stowarzyszenie „Otwarte Drzwi”, 
Al.Zwycięstwa 3  
2. Stowarzyszenie „Dać Nadzieję” przy Środowiskowym Domu Samopomocy 
    ul.  Armii Krajowej 26
3.	Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Zarząd Miejsko-Gminny w Olecku
ul. Nocznickiego 15 
4.	Klub Abstynenta „Opoka”  
5.	Stowarzyszenie Rodziców Osób Niepełnosprawnych i Osób Wspierających przy Warsztacie Terapii Zajęciowej w Olecku
6.	 „Caritas Polska” Koło przy Parafii Rzymsko-Katolickiej NMP Królowej Polski
Pl.Wolności 18
7.	„Caritas Polska” Koło przy Parafii Rzymsko-Katolickiej pw.  Podwyższenia  Krzyża Św., ul. Zamkowa 6
8.	„Caritas Polska” koło przy Parafii Św. Rodziny Oś. Siejnik I 8
9.	„Caritas Polska” koło przy Parafii Św. Antoniego w Gąskach
10.	„Caritas Polska” koło przy Parafii w Judzikach
11.	 Parafialny Oddział Akcji Katolickiej przy Parafii Rzymsko-Katolickiej NMP Królowej Polski Olecko Plac Wolności 18
12.	Związek Harcerstwa Polskiego
     ul. Wąska 1

2.3 Sektor prywatny

1.	Agencja Usługowo-Opiekuńcza „Kardia” 
      Pl.Wolności 10A
2.	NZOZ
     Poradnia Terapii Uzależnienia od Alkoholu, Narkotyków i Współuzależnienia 
     ul. Nocznickiego 15
3.	Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Zakład Leczniczy „Eskulap” Sp.         z o.o.
     ul. 11-go Listopada 23
4.  Centrum medyczne  - zakład Opieki Zdrowotnej w Olecku „Olmedica” 
     ul. Gołdapska 1 /szpital/
5. „Zdrowie” Grupowa Profilaktyka Pielęgniarek i Położnych
ul. 11-go Listopada 23

3. Charakterystyka Miasta i Gminy Olecko

Olecko jest położone w północno – wschodniej części Polski        w regionie warmińsko – mazurskim. 
Obszar Gminy Olecko wynosi 266 km2 z czego Miasto Olecko zajmuje obszar 11,4 km2 .
Na powierzchnię Gminy składa się:
użytki rolne – 67,6%
lasy i grunty leśne – 18,2%
akweny – 5 %
pozostałe grunty i nieużytki – 9,2%.

Średnia gęstość zaludnienia w gminie wynosi 83 osoby/km 2 przy czym    na wsi średnia gęstość zaludnienia wynosi 22 osoby na km2 . W skład Gminy wchodzą 42 miejscowości zgrupowane w 29 sołectwach.
Na terenie Gminy dominują obszary o funkcji rolniczej, rolniczo-turystycznej, gospodarczej, przemysłowej, gospodarki leśnej, a także mieszkaniowej, usługowej, komunikacyjnej  i infrastruktury technicznej. 
W ramach ochrony środowiska przyrodniczego na terenie Miasta i Gminy Olecko zostały wyodrębnione obszary i obiekty objęte ochroną. W Gminie Olecko wyróżniono ciągi i korytarze ekologiczne pomiędzy obszarami chronionymi, a pojedynczymi kompleksami leśnymi. W Olecku najważniejszym obszarem przyrodniczym objętym ochroną jest jezioro Olecko Wielkie o powierzchni 227 ha. 
W Mieście i Gminie Olecko przeważają zakłady branży drzewnej, stolarskiej, spożywczej, budowlanej oraz produkcji materiałów budowlanych-cegielnia. 
Na terenie Miasta i Gminy Olecko istnieje 1156 podmiotów gospodarczych prowadzących działalność gospodarczą jako osoby fizyczne. Około 96% liczby przedsiębiorstw tworzy sektor prywatny. Duży wzrost odnotował sektor usług, w szczególności okołoturystycznych. Dominującymi dziedzinami życia gospodarczego na obszarze miasta są: przemysł drzewny, stoczniowy, spożywczy, rolnictwo, usługi, transport. 
W Gminie Olecko 35% społeczeństwa znajdującego się w wieku produkcyjnym znalazło zatrudnienie w sektorze rolniczym.
Na terenie miasta funkcjonuje 5 placówek świadczących usługi medyczne; w tym Szpital zarządzany przez spółkę OLMEDICA.
W dziedzinie edukacji na terenie Miasta i Gminy Olecko funkcjonuje 10 placówek oświatowych (przedszkole, szkoły podstawowe, gimnazja) dla których organem prowadzącym jest Gmina oraz 4 placówki oświatowe dla których organem prowadzącym jest Powiat Olecko.
Ponadto na terenie Olecka znajduje się Społeczna Szkoła Podstawowa                    i Społeczne Gimnazjum, które prowadzi Społeczne Towarzystwo Oświatowe. Działalność edukacyjną prowadzi również uczelnia wyższa – Wszechnica Mazurska w Olecku.
	Miasto i Gminę Olecko zamieszkuje ogółem 22009 osób,  w tym: 16595 osób mieszka w mieście i  5414 zamieszkuje na wsi (stan na 31 grudnia 2005r.)

Struktura wiekowa mieszkańców
gminy Olecko

Ilość osób zameldowanych na dzień 19 października 2005 roku na terenie miasta i gminy – 22018 , w tym :
-	kobiety 11299 
-	mężczyźni 10719 ;

Przedział wiekowy	Ilość osób	
0 – 6 lat	1607	
7 – 15 lat	2687	
16 – 19 lat 	1600	
20 – 60 lat kobiety	6459	
20 – 60 lat mężczyźni	6811	
kobiety pow. 60 roku	1931	
mężczyźni pow. 65 roku	923	

Ogółem liczba osób w wieku poprodukcyjnym w gminie Olecko wynosi 2854 , co stanowi 12% całej populacji mieszkańców gminy.

4. Diagnoza problemów społecznych

Analiza i charakterystyka zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej od 2002 r.

Ilość rodzin będących w zainteresowaniu pomocy społecznej – ogółem: 1455
ilość rodzin, których dochody są niższe od ustawowych kryteriów dochodowych ogółem - 1049

w tym:
ilość wieloosobowych gospodarstw domowych - 887
jednoosobowych gospodarstw domowych    - 162

Ilość gospodarstw domowych nie posiadających źródeł  dochodu - 143
w tym:
jednoosobowe gospodarstwo domowe - 90
     -     wieloosobowe gospodarstwo domowe – 53 

Ubóstwo

Problem ubóstwa występuje w 443 rodzinach
W tej kategorii zostały ujęte rodziny, których dochód jest dużo  niższy od kryterium dochodowego ustalonego przez ustawę o pomocy społecznej. Aktualnie kryterium dochodowe  dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł,  natomiast dla osoby w rodzinie 316 zł.  Z przeprowadzonej analizy wynika, że wśród liczby rodzin żyjących poniżej kryterium dochodowego występuje pokaźna  liczba gospodarstw domowych  nie posiadających żadnych dochodów. Zła sytuacja finansowa rodzin wiąże się z szeregiem dysfunkcji  występujących w tych rodzinach. 
Z naszego doświadczenia wiemy, że wśród rodzin będących w bardzo złej sytuacji materialnej, którym pomoc należałoby przyznać,  są rodziny, które 
skwapliwie ukrywają swoją biedę i  nie zgłaszają  się o pomoc. Jeżeli już do nas trafią są wdzięczne za każdą  formę pomocy, nie przejawiają postawy roszczeniowej, są chętni do współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swoich problemów.
Są  rodziny, które będąc w bardzo trudnej sytuacji radzą sobie dzięki swej  zapobiegliwości, żyją bardzo skromnie a każda złotówka jest racjonalnie wydawana. Kupują najtańsze produkty żywnościowe, ubierają się w tanią odzież. Przyznana pomoc jest  zawsze właściwie wykorzystana. 
Największy problem stanowi grupa rodzin, w których na chleb może nie starczyć,  natomiast zawsze starcza na alkohol. W tym wypadku przyznawana jest  pomoc w formie rzeczowej  lub w  dyspozycji pracownika socjalnego  a zasadność jej wydatkowania  kontrolowana jest przez pracownika socjalnego. Praca socjalna z tymi osobami jest szczególnie trudna. Podejmowanie prób kierowania na leczenie bądź terapię bardzo rzadko przynosi oczekiwane efekty. Nawet jeżeli jest podejmowana terapia to  po krótkim okresie  następuje  powrót do nałogu. 
Wśród osób i rodzin korzystających z pomocy jest  znaczna grupa, która swoją operatywność ukierunkowała  na wyłudzanie świadczeń. Dotrze ona do każdej instytucji, gdzie można z czegoś skorzystać.  Uważa, że utrzymywanie się z pracy własnych rąk to sposób na życie  dobry dla innych. Często bywa, że członkowie rodzin pracują na czarno, zarabiają za granicą, ale nie ujawniają dodatkowych dochodów. Podczas przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych, można zaobserwować rażące dysproporcje między wykazanymi źródłami dochodu a poziomem życia /urządzenie mieszkania, posiadaniem samochodu, często wysokość opłat przewyższa wykazywany dochód/. 
Problemem jest udowodnienie  posiadania dodatkowych dochodów. Praca socjalna  staje się w tym przypadku  bezprzedmiotowa, ponieważ jedynym oczekiwaniem ze strony takich rodzin jest uzyskanie za wszelką cenę pomocy finansowej, „bo im się należy”. 
Jest również w tej grupie spora ilość rodzin które nigdy nie pracowały, przyzwyczajonych do życia na koszt państwa i uważających to za normalne. W tym wypadku niedostatek i wyuczona bezradność jest atutem, żeby zrzucić odpowiedzialność za swoją sytuację na innych i czekać na rozwiązanie  problemów bez własnego udziału. Motywowanie przez pracownika socjalnego do poszukiwania pracy, rozwiązywania problemów we własnym zakresie jest odbierane jako uwłaczające godności osobistej tego rodzaju podopiecznych. 
Mamy świadomość, że ubóstwo jest często wynikiem życiowych  tragedii. Jednak bywa ono również wynikiem życiowych wyborów bądź utrwalonego stylu życia. 
Problem ubóstwa jest ściśle powiązany z brakiem stałego źródła utrzymania, dlatego też najistotniejsze jest zmniejszenie bezrobocia.  Praca socjalna z rodzinami dotkniętymi problemem ubóstwa, jest długotrwałym procesem ukierunkowanym przede wszystkim na zmianę postaw i mentalności jej członków. 

Sieroctwo
Ilość rodzin dotkniętych sieroctwem - 56
w tym:
sieroctwo całkowite - 3
półsieroctwo  - 53

Głównym problemem  wśród rodzin dotkniętych sieroctwem jest trudna sytuacja finansowa. Zdarza się, że w związku z bezrobociem zmarłego  rodzica, rodzina nie nabywa uprawnień do renty rodzinnej. Jeżeli  nawet ma uprawnienia, to renty rodzinne są zazwyczaj bardzo niskie. W tym wypadku  w związku                z ustawą o świadczeniach rodzinnych  rodzic dodatkowo otrzymuje świadczenie rodzinne z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wsparciem są wprowadzone od 1 maja br.  świadczenia rodzinne, które szczególnie w rodzinach wielodzietnych  niepełnych  poprawiają sytuację materialną. Poza trudną sytuacją finansową  złe funkcjonowanie rodzin dotkniętych sieroctwem  spowodowane jest zazwyczaj niezaradnością w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego przez rodzica. Bywa , że w rodzinach  niepełnych  istnieje problem alkoholowy. 
Rodziny dotknięte sieroctwem są w szczególnym zainteresowaniu pracowników socjalnych i jeżeli ubiegają się o pomoc  otrzymują ją   w pierwszej kolejności.  

Bezdomność  

Problem bezdomności dotyczy 38 osób
w tym:
osoby samotne - 37
rodziny -1.

Ilość osób zagrożonych bezdomnością - 39
Ilość rodzin zagrożonych bezdomnością - 32
Według definicji ustawy o pomocy społecznej osoba bezdomna – to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności  i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. 
Przyczyny bezdomności:
konflikty rodzinne, trwały rozpad  związku małżeńskiego  z koniecznością opuszczenia mieszkania
uzależnienie alkoholowe, patologia
utrata źródła utrzymania
niezaradność życiowa
bezdomność z wyboru
utrata mieszkania z powodu zagrożeń  budowlanych
brak możliwości powrotu do mieszkania po opuszczeniu zakładu karnego
utrata mieszkania z powodu eksmisji za zaległości w opłatach czynszowych
brak mieszkania po opuszczeniu domu dziecka

Bezdomni odpowiedzialnością za swój los  obarczają  instytucje i urzędy oraz najbliższych. Dominuje wśród nich postawa roszczeniowa, brak  krytycyzmu wobec własnych zachowań, niechęć do pracy, brak aktywności życiowej, poczucie bezradności, uzależnienie od alkoholu i jego substytutów. Bardzo często rezygnują z oferowanych miejsc noclegowych, ponieważ              w noclegowniach  muszą być trzeźwi. Wielu bezdomnych jest w bardzo złym stanie zdrowia.
Wśród 32 środowisk zagrożonych bezdomnością jest znaczna część osób z problemem alkoholowym, nie posiadająca stałych źródeł dochodu, prowadząca jednoosobowe gospodarstwa domowe. Problem bezdomności dotyczy  przede wszystkim osób samotnych dotkniętych problemem alkoholowym                         i bezrobociem.
Osoby zagrożone bezdomnością zazwyczaj nie mają możliwości uregulowania  opłat  mieszkaniowych z uwagi na brak stałego źródła dochodu, co jest główną przyczyną narastania zadłużeń czynszowych. Ponadto często są  uzależnione od alkoholu. 
					
Bezrobocie
Ilość gospodarstw domowych dotkniętych problemem bezrobocia ogółem - 949 w tym:
- w mieście - 595            na wsi - 354
w tym osoby samotne – na wsi -  29.
-  w mieście - 72
Ilość rodzin gdzie nikt nie pracuje, ale jest chociaż jedno stałe źródło 
dochodu - 284
Ilość rodzin gdzie nikt nie pracuje i nie ma żadnego stałego  źródła dochodu (emerytura, renta) - 426
Ilość osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy ogółem: 1104
w tym:
bezrobocie do 25 roku życia  - 258
bezrobocie długotrwałe - 776
bezrobotni powyżej 50 roku życia - 197
bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych - 502
bezrobotni samotnie wychowujący co najmniej jedno dziecko do 7 roku życia  - 52
bezrobotni niepełnosprawni  - 17

Bezrobocie  jest największym problemem w funkcjonowaniu rodzin będących w zainteresowaniu Ośrodka i korzystających  ze świadczeń  pomocy społecznej. Jest ono przyczyną  destrukcji w funkcjonowaniu  rodzin powodującym obniżenie dochodów rodziny  bądź powodującym, że rodziny pozostają bez jakichkolwiek stałych źródeł dochodu. Stało się główną przyczyną ubożenia rodzin. Bywa niejednokrotnie przyczyną dodatkowych dysfunkcji pojawiających się  w prawidłowym funkcjonowaniu  rodzin. 
Bezrobocie powoduje wzrost poczucia zagrożenia bezpieczeństwa socjalnego u osób i rodzin  nim dotkniętych, a tam, gdzie jest długotrwałe powoduje stan frustracji, zniechęcenia, apatii, utraty wiary we własne siły               i możliwości 
W większości rodzin dotkniętych  problemem bezrobocia współistnieje problem alkoholizmu, pogłębiający destrukcję a niejednokrotnie rozpad rodzin.  Niepokojąca jest bardzo duża liczba rodzin /462/  w których nikt nie pracuje           i nie ma stałego źródła dochodu /emerytura, renta/. W rodzinach tych bezrobocie jest zazwyczaj długotrwałe. 
Z rodzin będących w zainteresowaniu pomocy społecznej  w szczególnej sytuacji na rynku pracy znajdują się 1104 osoby. W skład tej grupy wchodzą osoby, które mają  szczególne trudności w znalezieniu i podjęciu pracy. Są to młode osoby do 25 roku życia, osoby długotrwale bezrobotne, bezrobotni powyżej 50 roku życia, bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych, bezrobotni wychowujący co najmniej jedno dziecko do 7 roku życia.  Z naszego rozeznania wynika, że wśród  tej kategorii podopiecznych  najtrudniej znaleźć pracę osobom, które są długotrwale bezrobotne w wieku powyżej 50 lat bez kwalifikacji zawodowych. Wśród długotrwale bezrobotnych  o braku kwalifikacji zawodowych pojawia się zjawisko wtórnego analfabetyzmu.  
Szczególnym problemem jest bezrobocie na terenach popegerowskich  gdzie staje się ono  problemem pokoleniowym, a brak perspektyw, bierność                        i zamykanie się w kręgu środowisk z takimi samymi problemami powoduje, że nie podejmowane są nawet próby poszukiwania pracy.
 Bardzo trudno  w ramach pracy socjalnej zaktywizować tę grupę do współdziałania w rozwiązywaniu swoich problemów. Dzieci wywodzące się z terenów popegerowskich w większości kończą naukę na poziomie gimnazjum, co najwyżej szkoły zawodowej. 
Z naszych obserwacji wynika, że wśród osób dotkniętych problemem bezrobocia /w tym kobiety/ znajdują się osoby, które nigdy pracy nie szukały, nie chcą pracować i nigdy w żadnych warunkach pracować nie będą.
Część osób podejmuje pracę na czarno, część wyjeżdża do pracy za granicę organizując ją we własnym zakresie. Niektórzy bezrobotni przeważnie z terenów wiejskich rezygnują ze statusu osoby bezrobotnej w PUP twierdząc, że nie mają pieniędzy na dojazdy, żeby co miesiąc podpisywać gotowość, a PUP  i tak im pracy nie zaoferuje.

Bezrobocie w gminie Olecko – dane PUP

lata	Ilość bezrobotnych zarejestrowanych w PUP –ogółem w powiecie	
miasto Olecko	
tereny wiejskie gminy Olecko
	
2002	4371	1787	789	
2003	4278	1748	773	
2004	3983	1604	696	
X 2005	3606	1437	618	
 
Z tego:

lata	Ilość bezrobotnych mających prawo do zasiłku (%do ogółu) 	miasto Olecko	tereny wiejskie gminy Olecko	
2002	956 (21,9 %)	445 (24,9%)	144 (18,3%)	
2003	846 (19,8 %)	384 (22,0%)	139 (18,0%)	
2004	704 (17,7 %)	329 (20,5%)	104 (14,9%)	
X 2005	577 (16,0 %)	270 (18,8%)	88 (14,2%)	

lata	Ilość osób długotrwale bezrobotnych w PUP –ogółem	
miasto Olecko	
tereny wiejskie gminy Olecko	
	
12 – 24 m	
pow. 24 m	
12 – 24 m	
pow. 24m 	
12 – 24 m	
pow.24m	
2002	695	1489	329	562	120	300	
2003	766	1476	315	556	121	305	
2004	602	1426	239	509	96	281	
X 2005	496	1261	197	431	78	241	

lata	Ilość bezrobotnych kobiet w PUP - ogółem	
miasto Olecko	
tereny wiejskie gminy Olecko	
2002	2184	913	423	
2003	2182	899	416	
2004	2079	853	391	
X 2005	1985	814	253	

lata	Stopa bezrobocia (%)	miasto	tereny wiejskie	
2002	29,5	b/d	b/d	
2003	29,2	b/d	b/d	
2004	29,5	b/d	b/d	
IX 2005	26,9	b/d	b/d	

Stopa bezrobocia – stosunek liczby bezrobotnych do liczby osób zawodowo czynnych

Niepełnosprawność 

Ilość osób niepełnosprawnych ogółem - 692
w tym:
osoby dorosłe z oznaczonym stopniem niepełnosprawności 
    lekkim - 132
    umiarkowanym - 308
    znacznym - 116
dzieci z niepełnosprawnością - 127

Ilość osób niepełnosprawnych od dzieciństwa - 204
Ilość osób psychicznie chorych - 60
Ilość osób z zaburzeniami psychicznymi spowodowanymi alkoholizmem - 40
Ilość osób niepełnosprawnych pracujących - 21
Ilość osób niepełnosprawnych korzystających z usług opiekuńczych - 65

Niepełnosprawność oznacza stan  fizyczny, psychiczny lub umysłowy, powodujący trwałe lub okresowe utrudnienie, ograniczenie bądź  uniemożliwienie samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność jest jedną z przesłanek  kwalifikujących do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej. 
Wśród osób niepełnosprawnych znaczna grupa osób posiada oznaczony stopień niepełnosprawności umiarkowany lub znaczny. Osoby z orzeczonym stopniem niepełnosprawności posiadają własne świadczenie rentowe lub jeżeli nie nabyły świadczeń rentowych korzystają  z zasiłków stałych z pomocy społecznej. Posiadanie orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności nie kwalifikuje do przyznania zasiłku stałego.
Osoby niepełnosprawne od dzieciństwa korzystają z rent socjalnych z chwilą ukończenia 18 roku życia.
Pomimo tego, ż osoby niepełnosprawne w większości dysponują stałymi źródłami dochodu ich sytuacja materialna jest trudna w związku z wydatkami związanymi z leczeniem, rehabilitacją, zakupem niezbędnego sprzętu rehabilitacyjnego, przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych. Bywa, że niejednokrotnie osoby  te wymagają pielęgnacji i opieki osób drugich w codziennym życiu. 
Uzyskiwane dochody rodzin i osób niepełnosprawnych  w związku z ponoszonymi wydatkami nie zawsze pozwalają  na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych nawet na minimalnym poziomie. W rodzinach gdzie są dzieci niepełnosprawne, często jedno z rodziców nie ma możliwości  podejmowania pracy zarobkowej, ponieważ musi  zapewnić opiekę niepełnosprawnemu dziecku. 
Z naszych obserwacji wynika, że często  dzieci niepełnosprawne zwłaszcza upośledzone są izolowane od otoczenia. Często jest to spowodowane wstydem związanym z faktem posiadania upośledzonego dziecka. Bardzo trudno przekonać  rodziców, by dzieci te uczestniczyły w formach wsparcia środowiskowego dla osób niepełnosprawnych /warsztaty terapii zajęciowej, środowiskowy dom samopomocy/, które mają na celu rehabilitację i pomagają w nabywaniu podstawowych  umiejętności życiowych.
Rodzicom wychowującym  dzieci niepełnosprawne towarzyszy ciągły lęk i obawa o ich przyszłość. Zdają sobie sprawę, że w wyniku  choroby bądź śmierci  opiekuna pozostaną one same, skazane na pobyt w domu pomocy społecznej. 
Już są przypadki, że z chwilą śmierci rodziców  staje się konieczne objęcie niepełnosprawnych  usługami opiekuńczymi, a kiedy osoba niepełnosprawna wymaga całodobowej opieki, jedynym wyjściem  jest umieszczenie jej  w domu pomocy społecznej.  Jest to  problem, który będzie  sukcesywnie narastał.
Wśród osób niepełnosprawnych – 60 osób to osoby  psychicznie chore. Choroba psychiczna powoduje niejednokrotnie zaburzenia w funkcjonowaniu całej rodziny. Osoby psychicznie chore często nie mają świadomości własnej choroby, nie chcą  podejmować leczenia. Trafiają do szpitala wtedy, gdy zaczynają zagrażać sobie i otoczeniu. Gdy rodzina nie może sobie poradzić  w sytuacji kryzysowej z osobą psychicznie chorą często prosi o pomoc w podjęciu rozwiązania tego problemu pracownika socjalnego. Praca z osobami psychicznie chorymi jest bardzo trudna. Wymaga  indywidualnego podejścia do każdego chorego. Najważniejsze jest zdobycie zaufania takiej osoby, by można było jej pomóc. Szczególnie trudno pracuje się  z osobami psychicznie chorymi z problemem alkoholowym. 
					
Długotrwała lub ciężka choroba

Ilość osób długotrwale lub ciężko chorych - 602
w tym: 
z orzeczonym stopniem niepełnosprawności - 318
     -   wymagających usług opiekuńczych ogółem 106
Osoby korzystające z usług opiekuńczych – 80

- z powodu choroby - 75
- wieku - 57
- niepełnosprawności - 58

Długotrwała lub ciężka choroba często w związku z kosztami związanym i z leczeniem wpływa na pogorszenie sytuacji materialnej rodzin nią dotkniętych.
Wiąże się to z wysokimi wydatkami ponoszonymi na zakup leków, opłatami badań specjalistycznych i kosztami dojazdu do placówek  służby zdrowia poza terenem zamieszkania.  Bardzo wiele rodzin zgłasza się o pomoc finansową na zakup leków, badanie, przejazdy.
Nawet w rodzinach w których są dochody zdarzają się sytuacje, że wydatki związane z kosztami leczenia powodują, że pozostają one bez środków finansowych  na podstawowe potrzeby bytowe. 
W bardzo trudnej sytuacji są osoby utrzymujące się z niewielkich rent lub emerytur, wydatkujące znaczne kwoty na leczenie. Bardzo często nie wykupują  koniecznych leków, ponieważ nie mają na to pieniędzy, a niejednokrotnie zaprzestają leczenia co powoduje pogarszanie się stanu zdrowia. 
Długotrwała lub ciężka choroba pojawiająca się w rodzinie prowadzi do jej zubożenia, powoduje, że rodzina staje się dysfunkcyjna nie będąc w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb bytowych jej członkom, zaczyna popadać w długi, niejednokrotnie narastają zadłużenia czynszowe. Są to rodziny, które z niezawinionych przez siebie przyczyn znalazły się w kręgu zainteresowania pomocy społecznej. 
Niepełnosprawność, długotrwała choroba i podeszły wiek to najczęstsze  przyczyny ubiegania się o pomoc w formie usług opiekuńczych . Zapotrzebowanie na tę formę pomocy ma od kilku lat tendencję wzrostową, 
spowodowaną pogarszającym się stanem zdrowia i starzeniem się społeczeństwa. 

Przemoc w rodzinie

Ogółem ilość rodzin dotkniętych problemem przemocy  - 114
w tym:
-	ilość rodzin objętych procedurą „Niebieskiej Karty” lub korzystających z Punktu pomocy ofiarom przemocy w rodzinie - 54
-	ilość rodzin z dziećmi zagrożonych bądź dotkniętych przemocą - 99
-	ilość rodzin , w których powodem przemocy w rodzinie jest alkohol – 81

Problem ten dotyczy 114 rodzin będących w naszym zainteresowaniu. Przyczyny stosowania przemocy są bardzo różne. Dominującą przyczyną jest alkohol. Inne przyczyny przemocy w rodzinie to:
-	konflikty o podłożu finansowym
-	brak umiejętności w porozumiewaniu się – agresywne zachowanie w stosunku do ofiary
-	potrzeba dominacji sprawcy
-	zaburzenie osobowości sprawcy spowodowane np. chorobą psychiczną.

Sprawcy przemocy mają zazwyczaj zaburzoną osobowość. Jakkolwiek  łatwiej udowodnić sprawcy stosowanie przemocy fizycznej, to problemem staje się udowodnienie przemocy psychicznej, ponieważ jej sprawcy są bardziej wyrafinowani w  postępowaniu wobec swoich ofiar.
Niejednokrotnie spotykamy się w swojej pracy z problemem pomocy występującym  w rodzinach nie mających problemów finansowych. 
Ofiary przemocy na wskutek paraliżującego strachu przed sprawcą często ukrywają problem. Jeżeli decydują się o nim mówić  i decydują się na podjęcie działań przeciwko sprawcy,  niejednokrotnie wycofują się z nich licząc, że problem rozwiąże się sam a sprawca zmieni swoje postępowanie. Do podjęcia działań w celu rozwiązania problemu doprowadzają powtarzające się coraz częściej akty przemocy i obawa o los dzieci i własne życie. Kobiety ujawniające po raz pierwszy fakt przemocy nie są przygotowane emocjonalnie 
do podjęcia zdecydowanych działań wobec sprawcy. Spowodowane to jest złym stanem psychicznym  osób doświadczających  przemocy. Poprzez ciągłe życie w strachu i stresie rozwinął się w nich mechanizm wyuczonej bezradności, wynikający z przekonania o braku kontroli nad własnym życiem spowodowanym dominacją sprawcy. 
Praca z rodziną dotkniętą przemocą koncentruje się w przede wszystkim na pracy z kobietą i jej dziećmi pozostającymi w gospodarstwie domowym. 
	Pomaganie członkom rodzin w których występuje przemoc nie powinna ograniczać się do pomagania ofiarom, musi także być podjęciem interwencji         w celu powstrzymania sprawcy. 
	Sprawcy przemocy unikają konfrontacji z pracownikiem socjalnym,             a decyzje o charakterze naprawczym np. podjęcie leczenia odwykowego, terapii podejmowane są przez nich pod presją zagrażających im konsekwencji.
W pracy z rodzinami z problemem przemocy podejmowane są wspólne działania z policją, punktem pomocy ofiarom przemocy w rodzinie, poradnią odwykowej, szkołami, gminną komisją rozwiązywania problemów alkoholowych, kuratorami. O efektywności takiej współpracy świadczy liczba rodzin /54/ objętych procedurą „Niebieskiej Karty” lub korzystających z Punktu pomocy ofiarom przemocy w rodzinie. 
Praca z rodzinami dotkniętymi przemocą jest procesem długotrwałym, wymagającym częstego kontaktu z rodziną. Pożądane efekty przynosi wówczas, gdy ofiara uwierzy we własne siły i aktywnie uczestniczy w rozwiązywaniu własnych problemów przy wsparciu pracownika socjalnego. Uzyskanie wsparcia psychologicznego, poradnictwa prawnego, interwencje domowe ze strony policji i pracownika socjalnego ograniczają agresję sprawcy i powodują, że przestaje czuć się bezkarny. 
W naszej pracy spotykamy się również z przemocą stosowaną przez dorosłe dzieci wobec starych rodziców. W tym wypadku sprawcy przemocy nadużywają alkoholu, a przemoc wobec starego rodzica ma na celu uzyskanie pieniędzy na alkohol. 
Dzięki mediom problem przemocy w rodzinie  został nagłośniony i przestał być tematem tabu, dotyczącym wewnętrznej sprawy rodziny. O przemocy występującej w rodzinach informują nas często sąsiedzi, znajomi, dalsi członkowie rodziny. Żaden sygnał nie jest przez nas lekceważony    i podlega weryfikacji. 

Potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietność   

Ilość rodzin ogółem  -   239	
				
- ilość matek niepełnoletnich - 10 

Ilość rodzin wielodzietnych ogółem – 200
 w tym:
- ilość niepełnych rodzin wielodzietnych  - 38
- ilość pełnych rodzin wielodzietnych  - 162

Najliczniejsze rodziny wielodzietne:
liczba rodzin                                                  ilość dzieci
107	4
42	5
26	6
12							7
9							8
1							9
1							10
2							11

Najliczniejsze rodziny wielodzietne
     -  na wsi           -   111
     -  w mieście     -     89		
Potrzeba ochrony macierzyństwa oznacza objęcie pomocą społeczną  kobiet w ciąży i wychowujących dzieci, przede wszystkim poprzez pracę socjalną oraz przyznawanie i wypłacanie świadczeń. 
Pomoc z tytułu ochrony macierzyństwa skierowana jest na matki samotne będące w ciąży lub wychowujące dzieci do lat siedmiu. Są one w szczególnie  trudnej sytuacji w związku z ograniczonymi możliwościami w podjęciu zatrudnienia spowodowanymi ciążą bądź koniecznością sprawowania opieki nad małymi dziećmi. Pozostają najczęściej bez stałych źródeł dochodu, mając problemy z ustaleniem ojcostwa i wyegzekwowaniem alimentów. 
W ostatnich latach  pojawił się wzrost liczby matek nieletnich, które w związku z młodym wiekiem i niedojrzałością emocjonalną  nie są w stanie bez wsparcia najbliższej rodziny zapewnić warunków do właściwego wychowania dziecka. W tej sytuacji opiekunami prawnymi dziecka matki nieletniej stają się dziadkowie. Matki nieletnie nie zawsze wywodzą się z rodzin patologicznych, chociaż niejednokrotnie macierzyństwo nieletniej zakłóca prawidłowe funkcjonowanie rodziny i jest przyczyną  występowania konfliktów. 
Bywa, że matka nieletnia jest upośledzona  i wówczas cały ciężar odpowiedzialności za wychowanie dziecka przejmują dziadkowie. Rodziny takie obejmowane są pracą socjalną, polegającą przede wszystkim na pomocy w uzyskaniu świadczeń z tytułu alimentów, świadczeń rodzinnych, niejednokrotnie spraw związanych z ustaleniem ojcostwa. 
Rodziny wielodzietne to rodziny składające się z kilkorga dzieci nie mniej jednak niż trojga. W naszej analizie rodziny wielodzietne to rodziny wychowujące czworo lub więcej dzieci, ponieważ są one w najtrudniejszej sytuacji materialnej /najniższe dochody przypadające na 1 członka rodziny/.
           W szczególnie trudnej sytuacji znajdują się niepełne rodziny wielodzietne.Rodziny wielodzietne najczęściej korzystają ze świadczeń pomocy społecznej, ponieważ z powodu bardzo niskich dochodów lub bezrobocia jednego lub dwojga rodziców żyją w sytuacji ubóstwa. Prawidłowe funkcjonowanie rodzin wielodzietnych utrudnia nadmierne „zagęszczenie” mieszkań, które zajmują. Dzieci zazwyczaj nie mają osobnych miejsc do spania i warunków do nauki          w domu.
      Największe problemy występują w rodzinach wielodzietnych, gdzie rodzice są niewydolni opiekuńczo – wychowawczo z powodu upośledzenia umysłowego jednego lub dwojga rodziców, alkoholizmu, długotrwałego bezrobocia, chorób przewlekłych, przez co nie wywiązują się ze swoich ról rodzicielskich.                 W rodzinach tych nie są zaspokojone elementarne potrzeby dzieci.  Niewydolność w sprawach opiekuńczo - wychowawczych występuje   w rodzinach gdzie matki są upośledzone lub mają problem alkoholowy. W rodzinach takich rodzą się również dzieci niepełnosprawne lub upośledzone  umysłowo.
  Problemem  rodzin wielodzietnych staje się przede wszystkim wyposażenie dzieci do szkoły. Niepokojący jest również fakt, że większość dzieci kończy edukację na poziomie gimnazjum, niektóre tylko podejmują naukę najczęściej          w szkołach zawodowych. Spowodowane to jest brakiem środków na sfinansowanie kontynuowania nauki w powiązaniu z niskim poziomem wykształcenia rodziców /ukończona szkoła podstawowa, czasem zawodowa/. Szczególnie to zjawisko występuje w rodzinach wielodzietnych  z terenów popegeerowskich i wiejskich.
       Pogłębiające się patologie w rodzinach wielodzietnych, będące przyczyną braku zabezpieczenia elementarnych potrzeb dzieci powodują, że dzieci trafiają do placówek opiekuńczo – wychowawczych. Poza pomocą finansową, rodziny te objęte są pracą socjalną polegającą na kontrolowaniu ich funkcjonowania                   i udzielaniu poradnictwa. Pracownicy socjalni udzielają pomocy                            w kontaktowaniu się z urzędami, w kompletowaniu dokumentacji do ustalenia stopnia niepełnosprawności, uzyskania świadczeń  emerytalno – rentowych, uzyskania alimentów. Dzieci kierowane są do świetlic środowiskowych.  Integrowanie działań  mogących wpływać na poprawę sytuacji rodziny polega przede wszystkim na współpracy z kuratorem sądowym, sądem rodzinnym                 i opiekuńczym, policją, pedagogami szkolnymi, gminną komisją rozwiązywania problemów alkoholowych, poradnią leczenia uzależnień, służbą zdrowia.

 Bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego.  

Ilość rodzin ogółem    -   129 
w tym:
w rodzinach niepełnych - 43
w rodzinach wielodzietnych - 25
w gospodarstwach jednoosobowych  - 28
w rodzinach pełnych  - 3

Liczba rodzin z problemem bezradności ogółem: 132
w tym:
ilość rodzin niepełnych - 38 
ilość rodzin wielodzietnych - 24
ilość rodzin niepełnych wielodzietnych - 11   
Liczba rodzin z wyrokami Sądu rodzinnego, ograniczających władzę rodzicielską – 40
-     - rodziny pełne     -  22
-     rodziny niepełne   - 17
Ilość rodzin pokoleniowo dotkniętych problem bezradności i uzależnionych od świadczeń pomocy społecznej  -  82.
            Bezradność w sprawach opiekuńczo – wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego występuje zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych. Jest to dysfunkcja najczęściej powodująca nieprawidłowości        w funkcjonowaniu rodzin nią dotkniętych, polegająca na braku możliwości zapewnienia elementarnych potrzeb bytowych jej członków – szczególnie dzieci, oraz z  problemami opiekuńczo – wychowawczymi.
          Problem bezradności najczęściej występuje z szeregiem innych  dysfunkcji           w rodzinie i jest wynikiem wielu przyczyn jego występowania.
Z naszego rozeznania wynika, że przyczynami bezradności jest: brak umiejętności w prowadzeniu gospodarstwa domowego i rozwiązywania problemów występujących w rodzinie w powiązaniu z niezaradnością życiową i utratą kontroli nad własnym życiem i życiem członków rodziny spowodowany między innymi: upośledzeniem umysłowym, chorobą psychiczną, wielodzietnością, problemami alkoholowymi, pogarszającym się stanem zdrowia, niskim poziomem wykształcenia, rozpadem rodziny, wczesnym macierzyństwem, małą aktywnością zawodową, brakiem pozytywnych wzorców funkcjonowania rodziny wyniesionych z domu rodzinnego, przemocą   w rodzinie.
Wśród rodzin gdzie występuje problem bezradności 40 z nich ma ograniczoną władzę rodzicielską wyrokiem sądu. Rodziny dotknięte problemem bezradności niejednokrotnie są uzależnione od świadczeń pomocy społecznej pokoleniowo. Niepokojąca jest liczba 82 takich rodzin, w których uzależnienie od świadczeń pomocy społecznej spowodowane jest dziedziczeniem problemu bezradności.
            Występująca w rodzinach wyuczona bezradność, postawy roszczeniowe „mnie się należy”, bierność życiowa i poczucie własnej niemocy, spychanie odpowiedzialności za zaistniałą sytuację na innych, niechęć do współpracy              w rozwiązywaniu własnych problemów i niewywiązywanie się z zaleceń pracowników socjalnych mających na celu poprawę sytuacji rodziny powoduje, że rodziny pokoleniowo dziedziczące problem wyuczonej bezradności mają znikome szanse na wyjście z systemu pomocy społecznej.
  
Ilość rodzin z terenów wiejskich, których gospodarstwa z powodu niespłaconych wierzytelności wobec banków i zajęć komorniczych podlegają licytacji – 6 
 
          Problem rodzin z terenów wiejskich, których gospodarstwa podlegają licytacji z powodu niespłaconych wierzytelności wobec banków i zajęć komorniczych dotyczy niewielkiej ilościowo liczby rodzin, jednak jest bardzo złożony. Rodziny te borykają się przede wszystkim z problemami finansowymi, ponieważ zostały poprzez zajęcia pozbawione źródła dochodu, jakimi były gospodarstwa rolne. Rodziny oczekują na licytację gospodarstw w wyniku których mogą utracić domy w których obecnie zamieszkują. Zadłużenia w opłatach składek w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uniemożliwiają nabycie uprawnień do otrzymywania świadczeń rodzinnych  i rentowych, a nieuregulowane sprawy własnościowe gospodarstw uniemożliwiają uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Członkowie rodzin nie posiadają również ubezpieczenia społecznego.
          W rodzinach tych, szczególnym problemem jest nieznajomość przepisów prawnych, powodująca ograniczenie możliwości wykorzystania własnych uprawnień, a na uzyskanie fachowych porad prawnych w prowadzeniu spraw brakuje pieniędzy.
          Stagnacja i brak perspektyw na poprawę sytuacji powoduje, że sytuacja tych rodzin ulega pogorszeniu. Bywa, że pojawia się problem nadużywania alkoholu. Mimo podejmowania prac dorywczych, rodziny nie są w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb bytowych, mają problemy z opłaceniem bieżących rachunków za energię elektryczną i wodę.
        W związku ze złożonością problemów występujących w rodzinach i brakiem dochodów są one wspierane w miarę możliwości świadczeniami pomocy społecznej, jednak mamy świadomość, że nie zabezpieczają one                            w wystarczającym stopniu zgłaszanych potrzeb.
        Trudno powiedzieć jak potoczą się dalsze losy tych rodzin po przeprowadzeniu licytacji. Brak kwalifikacji zawodowych i możliwości przekwalifikowania powodują utrudnienia w znalezieniu zatrudnienia poza rolnictwem właścicielom tych gospodarstw.

Brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki   opiekuńczo – wychowawcze

ilość osób opuszczających placówki – 8
ilość osób, które mają trudności w przystosowaniu  -  4 
    
Wśród młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo – wychowawcze większość ma problemy w przystosowaniu do życia. Długotrwały pobyt w domu dziecka i brak możliwości nabycia umiejętności życiowych, zaburzenia emocjonalne spowodowane brakiem więzi rodzinnych są przyczynami trudności  w przystosowaniu do życia z chwilą jego opuszczenia. Wśród młodzieży opuszczającej domy dziecka, część powraca z powodu braku innych możliwości do swoich biologicznych, patologicznych rodzin i powiela wzorce ich funkcjonowania, część z związku z brakiem mieszkań jest potencjalnie zagrożona bezdomnością.
        Rodziny założone przez byłych wychowanków mają trudności w prawidłowym funkcjonowaniu. Zdarza się, że dzieci z takich rodzin z powodu zaniedbań  opiekuńczo – wychowawczych trafiają również do domów dziecka. By przeciwdziałać temu zjawisku powinno się te rodziny wspierać pracą socjalną, polegającą na działaniach zapobiegających rozpadowi rodziny i doprowadzeniu jej do prawidłowego funkcjonowania. Jest to proces bardzo trudny i nie zawsze przynoszący pożądane efekty.

Trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy.

Ilość cudzoziemców  na terenie gminy - 3
w tym:
- ze statusem uchodźcy .- 2

Problem uchodźstwa występuje na terenie naszej gminy marginalnie. Rola Ośrodka Pomocy Społecznej w tym wypadku, ograniczyła się do przeprowadzenia na wniosek Warmińsko – Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego rodzinnych wywiadów środowiskowych u osób ubiegających się o uzyskanie statusu uchodźcy.

Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego.

Ogółem ilość osób opuszczających zakłady karne - 35
w tym:
ilość osób, które wróciły do rodzin - 26

       Osoby opuszczające zakłady karne najczęściej zwracają się do Ośrodka              o udzielenie pomocy finansowej. O terminach zakończenia odbywania kary, lub zwolnieniach warunkowych i powrocie osadzonych do środowiska informowani jesteśmy przez Zakłady Karne lub Areszty Śledcze.
Wśród osób opuszczające zakłady karne są osoby, które odbywały długoletnie wyroki, recydywiści , którzy w czasie niedługiego okresu pobytu na wolności popadają w konflikt z prawem i zostają ponownie osadzeni oraz  osoby osadzone po raz pierwszy, w których  konflikt z prawem był incydentalny.
Trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego mają przede wszystkim osoby, które odsiadywały długoletnie wyroki oraz recydywiści. Podczas odbywania kary utracili mieszkania, rozpadły się ich rodziny, mają problemy zdrowotne i emocjonalne. Długotrwała izolacja z  życia w środowisku powoduje zaburzenia osobowości, popadanie w nałogi, brak umiejętności radzenia sobie na wolności.
Prezentują one postawę roszczeniową, w stosunku do pracowników socjalnych są agresywni, trudno nakłonić ich do współpracy w rozwiązywaniu własnych problemów. Bywa, że ponownie popadają w konflikt z prawem i zostają osadzeni, gdyż nie potrafią żyć na wolności.
Najlepiej radzą sobie z powrotem do środowiska osoby osadzone na krótki okres czasu, a konflikt z prawem miał u nich charakter incydentalny. Najczęściej powracają oni do swoich rodzin w miejscu zamieszkania i mogą prowadzić normalne życie.
Problemem jest powrót do rodziny osoby, która odbywała karę pozbawienia wolności za stosowanie przemocy w rodzinie. Funkcjonowanie takiej osoby objęte jest nadzorem kuratorskim, a działania podejmowane na rzecz prawidłowego funkcjonowania rodziny i kontrolowanie zachowań sprawcy nie zawsze są skuteczne i przynoszą pożądane efekty.

Alkoholizm i narkomania – ilość rodzin ogółem: 307
w tym: problemy alkoholizmu – ogółem 292
mężczyźni - 259
kobiety - 67
młodzież -17
dzieci -----

Ilość osób zaburzonych psychicznie na wskutek nadużywania alkoholu - 42

Ilość rodzin z problemem narkomanii  ogółem - 23
w tym:
mężczyźni - 9
kobiety - 1
młodzież - 13
dzieci ------

Ilość osób zaburzonych psychicznie na wskutek uzależnienia od narkotyków - 9
Ilość osób z problemem alkoholowym, które poddały się terapii, ogółem: 77
w tym:
ilość osób, które sukcesywnie kontynuują terapię - 28
Ilość osób z problemem narkotykowym, które podejmowały terapię, 
ogółem  - 11
ilość osób, które kontynuują terapię  - 2

Alkoholizm jest zjawiskiem narastającym a jego skutki dotykają nie tylko samego alkoholika, ale w równym stopniu także członków jego rodziny.
Rodziny z problemem alkoholowym, to rodziny, których codzienne życie jest zaburzone przez destrukcyjne postępowanie osoby uzależnionej. Wśród członków rodzin występują poważne problemy emocjonalne i pogorszenie stanu zdrowia, będące następstwem ciągłych napięć emocjonalnych i stresu związanego z poczuciem niepewności  i zagrożenia. W odczuciach członków rodziny dominuje strach, lęk, wstyd, gniew i upokorzenie związane z rozpadem więzi emocjonalnych i poczucia bezpieczeństwa.
U dorosłych członków rodzin z problemem alkoholowym pojawia się specyficzne zaburzenie określane jako współuzależnienie, stanowiące formę przystosowania do życia w warunkach patologicznych.
Osoby współuzależnione żyją w poczuciu zagubienia, niepewności i bezradności. Niejednokrotnie zaprzeczają faktowi istnienia problemu alkoholowego w rodzinie i ukrywają go przed otoczeniem. Najczęściej nieświadomie wspierają alkoholika poprzez zdejmowanie z niego odpowiedzialności za skutki picia, szukają obiektywnych powodów picia i usprawiedliwień alkoholika.
W rodzinach z problemem alkoholowym ulegają dezorganizacji funkcje rodzicielskie, powodując brak poczucia bezpieczeństwa dzieci, czego wynikiem są zaburzenie emocjonalne.
Alkoholizm wpływa na pogarszanie się sytuacji materialnej rodziny. Gdy członkowie rodziny dochodzą do wniosku, że nie poradzą sobie sami narastającym problemem zaczynają poszukiwać pomocy.
Sytuacja rodziny z problemem alkoholowym, jest uzależniona od zaawansowania tego problemu u osoby pijącej oraz stopnia  współuzależnienia członków rodziny. Pomoc powinna być skierowana do rodziny, w celu podjęcia działań w stosunku do osoby pijącej.
	Osoby uzależnione od alkoholu z reguły nie chcą się leczyć i zaprzeczają istnieniu tego problemu. Do rzadkości   należy podjęcie dobrowolnego leczenia         i uczestnictwa w terapii. 
W zdecydowanej większości alkoholicy trafiają na leczenie pod silna presją najbliższego otoczenia lub gdy sąd wydaje  postanowienie o przymusowym leczeniu.
Jeżeli leczenie odwykowe i terapia nie przynoszą oczekiwanych efektów, jedynym wyjściem rodziny jest podjecie działań zmierzających  do wykluczenia alkoholika ze struktury rodziny, szczególnie w przypadku, kiedy alkoholizm jest przyczyną stosowania przemocy wobec członków rodziny.
Zjawisko alkoholizmu dotyczy zarówno mężczyzn jak i kobiet, chociaż liczba kobiet nadużywających alkoholu jest znacznie mniejsza, to szybciej się one uzależniają i mają większe trudności w walce z nałogiem.
Wśród rodzin z problemem alkoholowym w szczególnie trudnej sytuacji są te w których matki mają problem alkoholowy i te gdzie problem alkoholizmu dotyczy obojga rodziców. 
Wówczas działania skierowane są na  zabezpieczenie dzieci, a w stosunku do rodziców podejmuje się działania w kierunku podjęcia przez nich leczenia odwykowego. Dzieci z takich rodzin często trafiają do placówek opiekuńczo – wychowawczych.
Najczęściej takich rodzin nie daje się przywrócić do normalnego funkcjonowania umożliwiającego powrót dzieci do rodziny.
Specyficzną kategorią podopiecznych, która ma nikłe szanse na wyjście z systemu pomocy społecznej są osoby samotne dotknięte problemem alkoholowym.
Część z nich w wyniku alkoholizmu została wykluczona poza nawias rodziny, rzadko utrzymuje z nią nawet sporadyczne kontakty. Osoby takie są  bezrobotne, zagrożone  bezdomnością,  nie posiadają stałych źródeł dochodu.
Najczęściej zajmują się zbieractwem surowców wtórnych lub podejmują się prac dorywczych, a zarobione w ten sposób pieniądze przeznaczają na zakup alkoholu lub jego substytutów. Celem ich egzystencji staje się zdobycie alkoholu.
Osoby takie bardzo trudno nakłonić do podjęcia leczenia odwykowego. Decydują się na nie dopiero wtedy, gdy stan zdrowia ulega takiemu pogorszeniu, że zagraża ich życiu. Najczęściej jednak po odbyciu leczenia powracają bardzo szybko do nałogu. 
Świadczenia pomocy społecznej osobom z problemem alkoholowym przyznawane są najczęściej w formie rzeczowej, np. gorące posiłki, natomiast jeżeli przyznaje się pomoc finansową, to jej wydatkowanie podlega ścisłej kontroli pracownika socjalnego.
	Działania podejmowane przez pomoc społeczną i skierowane do osób           i rodzin z problemem alkoholowym polegają na motywacji do podjęcia leczenia i kontynuowaniu terapii.  Ośrodek ściśle współpracuje z Poradnią Terapii Uzależnień od Alkoholu, Narkotyków i Współuzależnienia, Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Policją, Punktem  Konsultacyjno – Informacyjnym dla Ofiar Przemocy w Rodzinie.
O skuteczności tych działań świadczy liczba 77 osób, które podjęły leczenie           i terapię, chociaż tylko 28 z nich sukcesywnie ją kontynuuje. Każda osoba podejmująca i kontynuująca terapię to sukces w pracy socjalnej skierowanej do osób i rodzin z problemem alkoholowym.
	Problem narkomanii dotyka w sumie niewielkiej liczby osób z rodzin będących w zainteresowaniu pomocy społecznej. Jednak mamy świadomość, że skala zjawiska może być dużo większa, ponieważ początkowy okres uzależnienia jest najczęściej niewidoczny, a zauważalny staje się dopiero                                      w zaawansowanym stadium. Narkomanią jest zagrożona przede wszystkim młodzież, wywodząca się nie tylko z rodzin będących w trudnej sytuacji materialnej. Zjawisko narkomanii jest szczególnie niebezpieczne, gdyż uzależnienie od narkotyków powoduje nieodwracalne zaburzenia funkcjonowania organizmu i degraduje psychikę i osobowość uzależnionego.
Wśród osób z tego rodzaju uzależnieniem znajduje się spora grupa wąchaczy, ponieważ jest łatwiejszy i tańszy dostęp do odurzających środków wziewnych  np. kleje, rozcieńczalnik itp.
Wyjście z uzależnienia od narkotyków jest bardzo trudne. Zazwyczaj narkomani z własnej woli nie podejmują terapii. Na 11 osób z problemem narkotykowym, które podejmowały terapię jedynie 2 ją kontynuuje.

Praca socjalna

Ilość rodzin wymagających pracy socjalnej    -   636

	Praca socjalna jest działalnością zawodową mającą na celu pomoc osobom         i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz warunków sprzyjających temu celowi. Praca socjalna świadczona jest na rzecz poprawy funkcjonowania osób i rodzin w ich środowisku społecznym. Praca socjalna prowadzona jest :

- z osobami i rodzinami w celu rozwinięcia lub wzmocnienia ich aktywności              i   samodzielności życiowej,

- ze społecznością lokalną w celu zapewnienia współpracy i koordynacji działań  instytucji i organizacji istotnych dla zaspokajania potrzeb członków społeczności.

	Praca socjalna może być prowadzona w oparciu o kontrakt socjalny, który jest pisemną umową zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających  do przezwyciężania trudnej sytuacji życiowej osoby            i rodziny.
Praca socjalna jest świadczeniem, którym obejmowane są osoby i rodziny niezależnie od posiadanego przez nich dochodu. Jednak najczęściej praca socjalna jest świadczona dla osób spełniających kryterium dochodowe                                     i korzystających jednocześnie ze świadczeń pomocy społecznej.

1. Praca socjalna prowadzona na rzecz zapewnienia lub uzyskania niezbędnych środków materialnych polega na: udzielaniu pomocy w uzyskaniu świadczeń emerytalno - rentowych, uzyskanie alimentów, ustalenie ojcostwa, pomocy              w uzyskaniu dodatku mieszkaniowego, rozłożenia zadłużeń czynszowych na raty.

2. Praca socjalna na rzecz osób chorych , starszych, niepełnosprawnych polega na: ułatwieniu uzyskania świadczeń zdrowotnych, pomocy w załatwieniu i dotarciu do szpitala, zapewnieniu usług opiekuńczych, podjęciu działań interwencyjnych w sytuacji osoby zaniedbanej, zagrożonej, potrzebującej pomocy, pomocy                   w uzyskaniu miejsca i umieszczeniu w domu pomocy społecznej lub zakładzie leczniczo – opiekuńczym oraz zorganizowanie tam przeprowadzki, pomocy w ustaleniu stopnia niepełnosprawności, uzyskaniu sprzętu rehabilitacyjnego, skierowania na turnusy rehabilitacyjne.

3. Praca socjalna na rzecz poprawy funkcjonowania rodziny polega na: podjęciu działań interwencyjnych w przypadku zagrożeń występujących w rodzinie, współpracy z kuratorem w pracy nad poprawą funkcjonowania rodziny, pomocy w rozwiązywaniu konfliktów w rodzinie lub miejscu zamieszkania, wsparciu                w rozwiązywaniu problemów przemocy, w szczególności w wypełnianiu „Niebieskiej Karty” oraz udzielaniu informacji o kompetencjach policji, sądu             i pomoc w nawiązaniu kontaktu z tymi instytucjami.

4. Praca socjalna na rzecz poprawy funkcjonowania osób z zaburzeniami psychicznymi polega na pomocy w docieraniu do poradnictwa specjalistycznego, doprowadzeniu do konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej oraz podjęcia      i kontynuowania leczenia, pomocy w umieszczeniu osoby w szpitalu psychiatrycznym za jej zgodą, podjęciu działań interwencyjnych w celu umieszczenia osoby w szpitalu psychiatrycznym bez jej zgody, podjęciu działań w celu uzyskania postanowienia sądu o umieszczeniu w szpitalu psychiatrycznym lub domu pomocy społecznej bez zgody osoby, pomocy w wykonaniu w/w postanowienia, podejmowaniu działań w celu częściowego lub całkowitego ubezwłasnowolnienia i ustanowienia opiekuna prawnego oraz pomocy                     w uzyskaniu miejsca w ŚDS.

5. Praca socjalna na rzecz poprawy funkcjonowania osób i rodzin z problemem alkoholowym polega w szczególności na uczestnictwie w interwencji alkoholowej, pomocy w podjęciu leczenia, wystąpieniu o leczenie przymusowe, pomocy w załatwieniu detoksykacji, pomocy w docieraniu do grup wsparcia dla uzależnionego i jego rodziny oraz monitorowaniu procesu leczenia                          i utrzymywania abstynencji.

6. Inne formy pracy socjalnej polegają między innymi na pomocy w wyrobieniu dokumentu tożsamości, załatwieniu pogrzebu, pomocy w uzyskaniu porady prawnej, edukacji w prowadzeniu gospodarstwa domowego i pomocy                   w załatwieniu spraw urzędowych.                         

Skuteczność działań prowadzonych w ramach pracy socjalnej przy wsparciu finansowym potwierdza liczba  rodzin  które wyszły z kręgu zainteresowania pomocy społecznej.
Osiągnięta skuteczność jest wynikiem ścisłej współpracy członków rodzin z  pracownikiem socjalnym. Praca socjalna z tymi rodzinami polegała przede wszystkim na udzielaniu stosownego poradnictwa, motywowaniu do aktywnego podjęcia działań  w zakresie wykorzystania własnych możliwości w rozwiązywaniu problemów, które były przyczyną  znalezienia się w trudnej sytuacji. Niejednokrotnie dotyczyła pomocy w wypełnianiu stosownych dokumentów i pokierowania  osób do odpowiednich instytucji oraz udzieleniu pomocy prawnej.
W przypadku osób i rodzin, które wyszły z kręgu naszego zainteresowania najskuteczniejsze okazały się  działania polegające na  poradnictwie /pomoc w uzyskaniu emerytury, renty, orzeczenia stopnia niepełnosprawności, dodatku mieszkaniowego, uzyskanie alimentów, ustalenia ojcostwa/.
W odniesieniu do większości rodzin w wyniku prowadzonej pracy socjalnej wzrosła świadomość dotycząca możliwości wykorzystania własnych uprawnień a także problemów alkoholowych i przemocy w rodzinie. Rodziny podejmowały terapię i korzystały z poradnictwa w Punkcie Pomocy Ofiarom Przemocy w Rodzinie, w wyniku czego następowała poprawa w ich funkcjonowaniu. Skuteczność pracy socjalnej wzmogła pomoc finansowa przyznawana do czasu podjęcia pracy lub uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych bądź alimentów.
Miejsce rodzin, które wyszły z kręgu zainteresowania pomocy społecznej zajmują sukcesywnie nowe rodziny borykające się z problemami finansowymi                        i dysfunkcjami, wymagające wsparcia finansowego i objęcia pomocą w formie pracy socjalnej.
	Brak możliwości zatrudnienia jest obecnie jedną z najważniejszych przyczyn  korzystania  ze świadczeń pomocy społecznej. Coraz  liczniejszą grupę  stanowią osoby  w wieku produkcyjnym, zmuszone do korzystania                             z pomocy ze względu na całkowity brak  lub zbyt małe dochody z pracy.
Ponadto z powodu niskich dochodów coraz liczniejszą grupę stanowią rodziny wielodzietne oraz niepełne z małymi dziećmi.
Największe zapotrzebowanie na świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłków celowych i okresowych występuje w okresie od późnej jesieni  do wiosny. Spowodowane jest to zakończeniem prac sezonowych podejmowanych przez naszych podopiecznych w okresie wiosenno-letnim. Świadczy to o tym, że wiele osób chce pracować i zarabiać  na utrzymanie rodziny, jednak trudna sytuacja na rynku pracy  uniemożliwia im zdobycie zatrudnienia. Osoby te po pomoc zgłaszają  się tylko wtedy, gdy zmusza je do tego trudna sytuacja finansowa.
W tym wypadku przyznana pomoc  jest  zawsze właściwie wykorzystana. Rodziny takie , dzięki własnej aktywności  mają największe szanse nawet na wyjście z systemu pomocy społecznej.
Jedną z grup znajdujących się w kręgu szczególnego zainteresowania naszego Ośrodka są osoby starsze, które nie są w stanie samodzielnie bez pomocy i wsparcia zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych. Szczególnie dotyczy to osób samotnych i osób, które z różnych przyczyn  nie mogą liczyć na pomoc i wsparcie ze strony rodziny. Ta grupa osób wymaga przede wszystkim  zabezpieczenia pomocy w formie usług opiekuńczych, które mają na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i pozwalają na utrzymaniu ich jak najdłużej w środowisku, bez konieczności umieszczania w domu pomocy społecznej, zanim ich stan zdrowia nie wymaga zapewnienia całodobowej opieki. Wzrost zapotrzebowania na usługi opiekuńcze spowodowany jest starzeniem się społeczeństwa.
	Następną grupę stanowią dzieci pochodzące z rodzin o niskich dochodach, niejednokrotnie patologicznych bądź zagrożonych patologiami. Najefektywniejszą formą pomocy bezpośrednio do nich skierowaną jest zapewnienie dożywiania w szkole. Pomoc udzielana w tej formie gwarantuje,
 że środki finansowe na nią wydatkowane są właściwie wykorzystane poprzez zapewnienie posiłku w czasie nauki.
Dożywianie dzieci jest najefektywniejszą  formą udzielanej pomocy.
Formy pomocy na które jest największe zapotrzebowanie:
   -   zasiłki okresowe i celowe,
   -   dożywianie dzieci w szkołach,
   -   usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania.

Występujące problemy,  które stwarzają szczególne trudności w pracy                         z rodzinami:
   -   trudna sytuacja finansowa,
   -   bezrobocie,
   -   alkoholizm i przemoc w rodzinie,
   -   choroby psychiczne,
   -   długotrwała choroba i niepełnosprawność,
   -   niezaradność w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawach 
       opiekuńczo – wychowawczych, występująca pokoleniowo w rodzinie,
   -   pokoleniowe dziedziczenie biedy i uzależnienia od  świadczeń pomocy
       społecznej,
   -   wyłudzanie świadczeń,
   -   trudności w udowodnieniu i udokumentowaniu dysproporcji występujących
       między wykazywanymi dochodami a faktyczną sytuacją bytową rodziny,
   -   postawy roszczeniowe podopiecznych.

Podczas pracy z rodzinami szczególnie trudno zmotywować i zmobilizować je do podjęcia działań mogących poprawić sytuację poprzez wykorzystanie 
własnych możliwości. Wymaga to niejednokrotnie wywierania wpływu na zmianę mentalności i postaw życiowych członków rodziny. Bardzo trudno doprowadzić do zmiany powielanych patologicznych wzorców funkcjonujących pokoleniowo szczególnie w rodzinach patologicznych dziedziczących problem biedy i uzależnionych od świadczeń pomocy społecznej.
Praca z takimi rodzinami jest długotrwałym procesem wymagającym dużego nakładu pracy ze strony pracownika socjalnego, i niejednokrotnie nie przynosi pożądanych efektów.

Główne problemy społeczne w Mieście i Gminie Olecko

1. Bezrobocie
2. Kryzys rodziny
3. Starzenie się społeczeństwa i niepełnosprawność
4. Niska aktywność społeczna 

5. ANALIZA SWOT	
MOCNE STRONY	SŁABE STRONY	
-	diagnoza problemów społecznych występujących na terenie gminy;
-	wykwalifikowana kadra pomocy społecznej;
-	dobra współpraca wszystkich sektorów pomocy społecznej /publicznego, pozarządowego i prywatnego/;
-	otwartość władz samorządowych na zadania związane z rozwiązywaniem problemów społecznych;
-	funkcjonująca w mieście infrastruktura;
-	rozwój dużych podmiotów gospodarczych i lokalnej przedsiębiorczości;
-	efektywna promocja gminy;
-	świadomość występujących problemów społecznych;
-	dobrze funkcjonujący system oświaty;
-	dobra współpraca z PUP w podejmowaniu działań zmierzających do minimalizacji skutków bezrobocia;
-	istniejący system wsparcia społecznego;
-	dobra współpraca z jednostkami samorządu terytorialnego;
-	aktywna działalność stowarzyszeń działających w zakresie rozwiązywania problemów społecznych;
-	funkcjonująca infrastruktura służby zdrowia;
-	wzrost efektywności pracy socjalnej;
-	angażowanie społeczności lokalnej w rozwiązywaniu problemów społecznych;
-	podejmowanie starań w kierunku wyjścia  z trudnej sytuacji własnymi siłami;
-	wysoki poziom świadczonych usług opiekuńczych; 	-	utrzymujący się wysoki stopień bezrobocia;
-	bardzo duża ilość osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy;
-	wzrost liczby osób i rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym;
-	mała aktywność społeczeństwa;
-	niewystarczająca ilość środków finansowych na pomoc społeczną;
-	niewielka ilość mieszkań socjalnych;
-	szkolnictwo niedostosowane do potrzeb lokalnego rynku pracy;
-	trudna sytuacja materialna rodzin;
-	niski poziom wykształcenia;
-	trudna sytuacja mieszkaniowa rodzin;
-	izolacja społeczna rodzin dysfunkcyjnych;
-	bierność i bezradność w rozwiązywaniu własnych problemów;
-	ograniczona dostępność do poradnictwa specjalistycznego;
-	zanik więzi rodzinnych i brak odpowiedzialności za rodzinę;
-	skupiska rodzin z podobnymi problemami /enklawy biedy/;
-	wzrost patologii społecznych;
-	dziedziczenie problemów rodziny i biedy;
-	roszczeniowe postawy świadczeniobiorców pomocy społecznej;
-	starzenie się społeczeństwa i wzrost zapotrzebowania na usługi opiekuńcze i domy pomocy społecznej;
-	niedostateczna wiedza w zakresie pozyskiwania środków z EFS;
-	niewystarczający zakres usług medycznych i trudny dostęp do specjalistów;
-	niewystarczająca oferta zagospodarowania czasu wolnego dzieci i młodzieży;
-	niewystarczający system wsparcia osób niepełnosprawnych;
-	bariery architektoniczne i trudny dostęp do pracy osób niepełnosprawnych;
-	brak specjalistów wspierających działania  na rzecz osób i rodzin;
-	słaba znajomość  własnych praw, uprawnień i możliwości uzyskania pomocy;
-	brak specjalistów świadczących bezpłatne poradnictwo  specjalistyczne;
-	brak środków finansowych na prowadzenie reedukacji osób zagrożonych wykluczeniem  społecznym;
-	wyuczona bezradność i roszczeniowość postaw świadczeniobiorców pomocy społecznej.	
SZANSE	ZAGROŻENIA	
-	rozwój gospodarczy gminy;
-	możliwość pozyskiwania dodatkowych środków na realizację zadań;
-	rozwój aktywności społeczności lokalnej; 
-	ożywienie rynku pracy;
-	dostosowanie potrzeb kształceniowych do lokalnego rynku pracy;
-	stabilny system prawny;
-	możliwość zlecania zadań organizacjom pozarządowym;
-	walory turystyczne gminy;
-	silny i w miarę posiadanych kompetencji sprawnie działający samorząd gminy;
-	efektywne współdziałanie instytucji w ramach rozwiązywania problemów społecznych;
-	rozwój infrastruktury pomocy społecznej;
-	pozyskiwanie wysokiej klasy specjalistów do wspierania działań w zakresie pomocy społecznej;
-	podnoszenie kwalifikacji służb społecznych;
-	wspólne inicjatywy podejmowane na rzecz rozwiązywania problemów społecznych
-	rozwijanie nowych form pomocy społecznej w zależności od zdiagnozowanych potrzeb;
-	stabilny system prawodawstwa;
-	zmiana stereotypowego postrzegania problemów społecznych.	-	 postępujący niż demograficzny i starzenie się społeczeństwa;
-	brak spójnego i stabilnie funkcjonującego systemu prawnego;
-	wprowadzenie do realizacji nowych zadań bez zabezpieczenia finansowego;
-	brak środków finansowych na realizację zadań ustawowych;
-	wzrost stopnia bezrobocia;
-	pogłębiający się proces rozwarstwienia społeczeństwa w sferze ekonomicznej;
-	spadek zaufania społecznego do elit rządzących;
-	pogłębiający się kryzys rodziny;
-	brak autorytetów;
-	rosnąca liczba osób, które nie nabędą uprawnień emerytalno-rentowych; i pozostaną na utrzymaniu pomocy społecznej;
-	niska świadomość społeczna zagrożeń wynikających z uzależnień;
-	nakładanie na gminę nowych zadań bez zabezpieczenia źródeł ich finansowania;
-	pogłębiający się proces wykluczenia społecznego;
-	pogłębiający się proces stereotypowego postrzegania  funkcjonowania pomocy społecznej;
-	pogłębianie się zjawiska wtórnego analfabetyzmu;
-	wzrost patologii społecznych.

	

ANALIZA SWOT
Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych

MOCNE STRONY	
SŁABE STRONY	
-	przygotowana kadra zajmująca się problematyką alkoholową ;
-	działalność organizacji pozarządowych ;
-	funkcjonowanie grup wsparcia ; 
-	działalność Poradni Terapii Uzależnienia od Alkoholu ,Narkotyków i współuzależnienia ;
-	funkcjonowanie świetlic socjoterapeutycznych ;
-	programowe działanie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych ;
-	świadomość społeczna szkodliwości spożywania alkoholu i innych uzależnień ; 
-	otwartość władz samorządowych na realizację zadań związanych z rozwiązywaniem problemów uzależnień .	-	niewystarczająca liczba specjalistów- osób przeszkolonych do prowadzenia zajęć profilaktycznych dla dzieci i młodzieży i prowadzących lecznictwo odwykowe ;
-	zła sytuacja materialna rodzin spowodowana bezrobociem;
-	brak grupy wsparcia dla dzieci i młodzieży ;
-	za mała liczba miejsc w stacjonarnym lecznictwie odwykowym ;
-	nieprzestrzeganie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez właścicieli punktów handlujących alkoholem;
-	ogólne przyzwolenie społeczne na łamanie ustawy.	

SZANSE	
ZAGROŻENIA	
-	stosowanie procedury „ Niebieskiej Karty”;
-	zabezpieczenie środków finansowych na działanie związane z rozwiązywaniem problemów alkoholowych ;
-	wzrost świadomości szkodliwości nadużywania alkoholu wśród dzieci i młodzieży ;
-	rozwój infrastruktury związanej z problematyką rozwiązywania problemów alkoholowych ;
-	rozszerzenie oferty szkoleniowej dla różnych grup zawodowych;
-	możliwość pozyskiwania środków finansowych z zewnątrz ;
-	promocja zdrowego stylu życia .	-	zwiększenie podaży taniego alkoholu i używek ;
-	przyzwolenie społeczne dla nielegalnego handlu alkoholem ;
-	wczesna inicjacja alkoholowa z przyzwoleniem rodziców ;
-	zwiększająca się liczba patologii i zachowań socjalnych ;
-	narastające zagrożenie innymi uzależnieniami ;
-	zanik więzi rodzinnych ;
-	brak autorytetów moralnych .

6. MISJA

Polityka społeczna prowadzona przez samorząd gminy zapewnia naszym mieszkańcom kompleksową opiekę nad rodziną, wspomaga najsłabszych, służy rozwiązywaniu problemów alkoholowych i umożliwia pełne uczestnictwo w życiu społeczeństwa.

7. CELE  STRATEGICZNE

Cel 1.    Aktywizacja zawodowa i społeczna osób objętych pomocą społeczną.
Kształtowanie postaw samodzielności i odpowiedzialności
	
Zadania w ramach celu	Sposób wykonania	Odpowiedzialni za realizację	Czas realizacji	Sposób monitorowania
i ewaluacja 	
1. Współpraca z PUP i pracodawcami zmierzająca do zapewnienia miejsc pracy  osobom długotrwale korzystającym z pomocy społecznej.	Kierowanie osób korzystających z pomocy do Klubów Integracji Społecznej i robót publicznych	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, PUP w Olecku	Praca ciągła	

Analiza skuteczności przyjętych założeń w zakresie ilości osób objętych programami zatrudniania i aktywizacji	
2. Organizacja robót publicznych dla długotrwale bezrobotnych klientów pomocy społecznej, ułatwiających powrót na rynek pracy	Ustalenie formy organizacyjnej, powierzenie zadań	Urząd Miejski przy współudziale MOPS i PUP	Według potrzeb		
3. Tworzenie i wspieranie działalności Klubów Integracji Społecznej.	 Zlecanie w drodze konkursu ofert	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, organizacje pozarządowe	Praca ciągła	Analiza i ocena ilości osób uczestniczących oraz klubów i grup samopomocowych	
4. Utworzenie Centrum Integracji Społecznej		Urząd Miejski,
organizacje pozarządowe	Od 2006r.		
5. Inicjowanie tworzenia grup samopomocowych wśród osób korzystających z pomocy społecznej, dotkniętych podobnymi problemami. 	We współdziałaniu z organizacjami pozarządowymi i samorządami mieszkańców	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej	Praca ciągła		
6. Realizacja programów edukacyjnych w szkołach i systemie pozaszkolnym ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb rynku pracy.	Inicjowanie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej działań we współpracy z Urzędem Pracy i szkołami	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, placówki oświatowe, organizacje pozarządowe	Praca ciągła	

Analiza ilości uczestników i placówek realizujących programy. Monitorowanie ilości i jakości publikacji prasowych, radiowych i telewizyjnych	
7. Działania edukacyjne dla osób  objętych pomocą społeczną ułatwiające wychodzenie ze stanu ubóstwa, bezdomności oraz zapobiegające zjawisku ,,dziedziczenia biedy”	Szerokie wprowadzanie systemu kontraktów zobowiązujących do współdziałania w poprawie swojej sytuacji	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej	Praca ciągła		
8. Promowanie aktywnych postaw w rozwiązywaniu egzystencjonalnych problemów życia rodzinnego	Kampanie w środkach masowego przekazu
	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, prasa, radio, telewizja	Praca ciągła

			

Cel 2.        Stworzenie spójnego systemu   profilaktyki  i wsparcia  skierowanego do rodzin       rodzin zagrożonych i dotkniętych   dysfunkcjami 

Zadania w ramach celu
	Sposób wykonania	Odpowiedzialni za realizację	Czas realizacji	Sposób monitorowania
i ewaluacja 	
1. Wdrażanie różnorodnych form profilaktyki, kierowanej w szczególności do dzieci i młodzieży    

	Realizacja programów profilaktycznych.
Prowadzenie zajęć pozalekcyjnych. 
Organizacja wypoczynku. 
Organizowanie i prowadzenie placówek wsparcia dziennego.	Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, szkoły,
Organizacje pozarządowe,
Kościół	Praca ciągła	Analiza sprawozdawczości	
					
2.	Podejmowanie działań na rzecz ofiar przemocy i jej sprawców
	Wspieranie działalności Punktu Konsultacyjno-Informacyjnego  dla Ofiar przemocy w Rodzinie, zlecanie organizacjom pozarządowym
	GKRPA, Policja, Sąd, MOPS	Praca ciągła		
3.	Rozwój sieci punktów  różnego rodzaju poradnictwa oraz poszerzanie zakresów ich działań z wykorzystaniem organizacji pozarządowych jako podmiotów prowadzących	Zlecanie organizacjom pozarządowym w drodze konkursów ofert	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, organizacje pozarządowe, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych	Praca ciagła		
4. Ścisła współpraca pracowników socjalnych z kuratorami sądowymi, policją, PCPR, samorządami mieszkańców, parafiami i innymi podmiotami..	Organizacja systematycznych spotkań , zespołów interdyscyplinar-
nych	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej	Praca ciągła	

Ocena ilości              i jakości współdziałania       w odniesieniu         do potrzeb	
5. Ścisła współpraca pracowników socjalnych ze szkołami, dożywianie dzieci, rozwój sieci świetlic środowiskowych i zajęć opiekuńczo –wychowawczych  dla dzieci  i młodzieży, tworzenie systemu stypendialnego.	Zlecanie placówkom  oświatowym, organizacjom pozarządowym w drodze konkursów ofert	Urząd Miejski,
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, organizacje pozarządowe, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych	Praca ciągła 	
Coroczna analiza ilości kontaktów i  udzielanej pomocy

Ocena merytoryczna kadry punktów interwencyjnych. Analiza potrzeb w zakresie punktów interwencyjnych .

Analiza ilości szkoleń, uczestników	
6. Szkolenie i doskonalenie zawodowe pracowników socjalnych zapewniające udzielanie fachowej pomocy .	Realizacja harmonogramu szkoleń	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej	Praca ciągła

7. Informowanie społeczeństwa  o możliwościach, warunkach,  i formach uzyskania pomocy społecznej.	Systematyczna informacja 	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przy współudziale innych podmiotów	Praca ciągła

3.  Zapobieganie społecznej izolacji i marginalizacji najsłabszych i najbardziej zagrożonych grup społecznych.	
Zadania w ramach celu	Sposób wykonania	Odpowiedzialni za realizację	Czas realizacji	Sposób monitorowania
i ewaluacja 	
1.Wypracowanie zasad wspierania finansowego działalności organizacji i stowarzyszeń osób starszych i niepełnosprawnych.	Według opracowanego programu	Urząd Miejski i organizacje pozarządowe	Praca ciągła	Analiza i  ocena realizacji przyjętych zasad wspierania finansowego organizacji pozarządowych	
2. Tworzenie wspólnej płaszczyzny działania z organizacjami i stowarzyszeniami osób starszych i niepełnosprawnych .	Zgodnie z programem współdziałania	Urząd Miejski i organizacje pozarządowe	Praca ciągła	Analiza efektywności współdziałania	
3. Rozwijanie usług opiekuńczych i specjalistycznych  usług opiekuńczych.	Zlecanie zadań	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej	Praca ciągła

Ocena jakości systemu wsparcia osób dotkniętych dysfunkcjami 
społecznymi	
4. Utrzymanie i rozwój form wsparcia środowiskowego	Wspieranie działalności środowiskowego domu samopomocy, WTZ, tworzenie warunków do powstawania ośrodków wsparcia dla osób starszych i niepełnosprawnych	Stowarzyszenie,, Dać Nadzieję” , 
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Kościół, organizacje pozarządowe, organizacje działające na rzecz osób niepełnosprawnych	Do 2015 r.		
5. Tworzenie klimatu społecznej przychylności w otoczeniu osób starszych i dotkniętych niepełnosprawnością.	Inicjowanie kampanii medialnych, praca wychowawcza w placówkach oświatowych.	Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Kościół, organizacje pozarządowe	Praca ciągła

6. Zabezpieczenie opieki osobom, którym nie można  zapewnić całodobowej opieki w miejscu zamieszkania 	Kierowanie do DPS i zlecenie zadania wg obowiązujących przepisów 
	MOPS i inne podmioty	Praca ciągła

		
7. Zapewnienie noclegu i gorącego posiłku osobom bezdomnym	Zlecanie w drodze ofert	MOPS, organizacje pozarządowe	Praca ciągła		
8.Umożliwienie dzieciom i  młodzieży niepełnosprawnej nauki na wszystkich poziomach kształcenia. 	Wg stopnia niepełnosprawności	Urząd Miejski
 PFRON	Według potrzeb		
9. Likwidacja barier architektonicznych w obiektach 	W oparciu o rozeznane potrzeby 	Urząd Miejski, PFRON	Według potrzeb		

Cel 4.  Aktywizacja społeczności lokalnej na rzecz rozwiązywania problemów społecznych. 	
Zadania w ramach celu	Sposób wykonania	Odpowiedzialni za realizację	Czas realizacji	Sposób monitorowania
i ewaluacja celu strategicznego	
1. Wspieranie i podejmowanie działań w kierunku powstawania grup samopomocowych i wolontariatu	Inicjatywy oddolne,
Działania integracyjne	MOPS	Praca ciągła	Analiza ilości grup samopomocowych i wolontariatu	
2. Wykorzystanie potencjału istniejących organizacji i instytucji zaangażowanych w rozwiązywanie określonych problemów społecznych.	Współdziałanie miedzy podmiotami	MOPS	Praca ciągła	Spotkania cykliczne z organizacjami pozarządowymi i dokonywanie ocen współdziałania.	
3.  Wspieranie i dofinansowanie  zadań pomocy społecznej realizowanych przez organizacje pozarządowe.	Zlecanie zadań	MOPS
Urząd Miejski	Praca ciągła	Coroczna analiza realizacji zadań .

	
4.Inicjowanie powstawania nowych organizacji pozarządowych  	Wykorzystanie potencjału tkwiącego w środowisku  lokalnym	Urząd Miejski 
MOPS	Praca ciągła		

W ramach celów strategicznych mogą być tworzone dodatkowo programy i projekty w celu uzupełnienia ich realizacji.

8.	Wdrażanie strategii

8.1  Źródła finansowania

Do podstawowych źródeł finansowania działań z zakresu rozwiązywania problemów społecznych należy zaliczyć:

- środki gminy
- środki z budżetu państwa
- środki unijne (Europejski Fundusz Społeczny oraz Europejski Fundusz     
   Rozwoju Regionalnego)
- środki własne podmiotów zaangażowanych w rozwiązywanie problemów  
  społecznych
- sponsorów
- inne;

Kierunki działań będą sukcesywnie opracowywane i wdrażane w zależności od możliwości finansowania poszczególnych zadań przewidzianych do realizacji.

8.2	Monitoring i Ewaluacja.

Realizacja strategii rozwiązywania problemów społecznych jest uzależniona od wielu różnych czynników.
Najważniejsze z nich to:
- polityka społeczna państwa
- sytuacja finansowa gminy
- kreatywność i stopień zaangażowania lokalnych zasobów instytucjonalnych we   wspólne działania
- aktywność samych zainteresowanych

Do poszczególnych celów strategicznych  strategii będą sukcesywnie przygotowywane  odrębne programy i projekty, których wdrażanie będzie systematyczne monitorowane przez pracowników odpowiedzialnych za ich realizację. Prowadzona analiza osiągniętych efektów będzie podstawą do sporządzanego raz w roku raportu z realizacji zadań wynikających ze strategii.
Raporty będą podstawą do dalszych prac diagnostycznych i planistycznych. Coroczne sprawozdania będą przedstawione władzom samorządowym.

8.3   Zarządzanie strategią.

Punktem wyjścia do opracowania strategii jest diagnoza problemów społecznych. Na jej  podstawie sformułowane zostały cele główne (strategiczne) oraz zadania do wykonania. Realizacja zadań podlegać będzie stałej ocenie, której celem jest wychwycenie zachodzących zmian oraz uchybień w realizacji. Będą one wykorzystywane do wprowadzania korekt.
 Nadzór nad realizacją całości zadań założonych w strategii będzie prowadzony przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nadzór merytoryczny nad realizacją poszczególnych zadań będzie należał do odpowiedzialnych za realizację pracowników socjalnych.

9.  ZAŁĄCZNIKI

Skład zespołu programowego ds. problematyki rodzin w kryzysie

Lp .	Imię i Nazwisko	Nazwa jednostki	
1.	Wanda Janicka 	Punkt Konsultacyjno-Informacyjny dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w Olecku	

2.	Wiesława Szymczyk	Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Olecku	

3.	Elżbieta Cembrowicz	Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Olecku	

4.	Agata Chlipalska	Kuratorzy Zawodowi przy Sądzie Rejonowym w Olecku	

5.	Ewa Papadopulu	Komenda Powiatowa Policji w Olecku	

6.	Edward Sznurkowski	Dom Dziecka w Olecku	

7.	Ewa Skowrońska	Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie	

8.	Alicja Makarewicz -Draźba	Towarzystwo Przyjaciół Dzieci 	

9.	Dariusz Gałaszewski	Parafialny Oddział Akcji Katolickiej przy Parafii Rzymsko-Katolickiej NMP KP w Olecku	

10.	Bożena Jeglińska	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa	

11.	Elżbieta Jędra	Szkoła Podstawowa Nr 1 w Olecku	

12.	Halina Jaroc	Szkoła Podstawowa Nr 3 	

13.	Teresa Jasienowicz	Szkoła Podstawowa Nr 4	

14.	Janina Rękawek	Szkoła Podstawowa  w Gąskach	

15.	Jolanta Wojtkowska	Gimnazjum Nr 1 w Olecku	

16.	Mieczysław Michniewicz	Gimnazjum Publiczne  w Kijewie	

17.	Marzanna Sienkiewicz	Koordynator ds. profilaktyki w Zespole Szkół w Judzikach	

18.	Mirosław Matusiak	Zespół Szkół w Babkach Oleckich	
19.	Małgorzata Puchalska	Przedszkole w Olecku	

20.	Teresa Gałaszewska	Komenda Hufca – Związek Harcerstwa Polskiego	

21.	Zbigniew Aksienionek	Radny Rady Miejskiej w Olecku	

22.	Aniela Rękawek	
Pracownik socjalny MOPS	
23.	Marta Malinowska	Pracownik socjalny MOPS	
24.	Grażyna Charmuszko	Pracownik socjalny MOPS	

Skład zespołu programowego do spraw profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz problemów osób zagrożonych wykluczeniem społecznym .

Lp .	Imię i Nazwisko	Nazwa jednostki	

1.	Danuta Zaniewska	GKRPA	

2.	
Wiesława Surażyńska	GKRPA	

3.	
Stanisław Rekść	GKRPA	

4.	Ewa Skowrońska	GKRPA	

5.	Elżbieta Rękawek 	GKRPA	

6.	Grażyna Kiedyk	GKRPA	

7.	Paweł Kotowski	Komenda Powiatowa Policji w Olecku	

8.	Celina Górska	Powiatowy Urząd Pracy	

9.	Wojciech Bojar	Stowarzyszenie „ Otwarte Drzwi’ w Olecku	

10.	Elżbieta Piekielniak	Klub Abstynenta „Opoka”	

11.	Danuta Klejmont	Poradnia Terapii Uzależnień od Alkoholu , Narkotyków i Współuzależnienia w Olecku	

12.	Danuta Cieślukowska	Pracownia Profilaktyki „Krąg”	

13.	Jadwiga Lipa	Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Olecku	

14.	Elzbieta Chomicz	Pracownik socjalny MOPS	

15.	Barbara Fiećko	Pracownik socjalny MOPS	

16.	Edyta Truszczyńska	Pracownik socjalny MOPS	

Skład zespołu programowego do spraw problematyki osób starych , chorych i niepełnosprawnych .

Lp .	Imię i Nazwisko	Nazwa jednostki	

1.	Danuta Zaniewska	Środowiskowy Dom Samopomocy w Olecku	

2.	
Maria Dzienisiewicz	Warsztaty Terapii Zajęciowej w Olecku 	

3.	Halina Kasicka	Starostwo Powiatowe Samodzielne Stanowisko ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w Olecku	

4.	Emilia Urbanowicz	Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Długoterminowej w Olecku	

5.	Ewa Kropiwnicka	Stowarzyszenie „Dać Nadzieję” przy Środowiskowym Domu Samopomocy w Olecku	

6.	Alicja Gadomska	Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Zakład Leczniczy „Eskulap” Sp. z o.o.	

7.	Jolanta Dermont	Stowarzyszenie Rodziców Osób Niepełnosprawnych i osób Wspierających przy Warsztatach Terapii Zajęciowej w Olecku	

8.	Jolanta Taraszkiewicz	„Caritas Polska” Koło przy Parafii Rzymsko-Katolickiej NMP KP w Olecku	

9.	Anna Kurczewska	Agencja Usługowo-Opiekuńcza  „Kardia” w Olecku	

10.	Małgorzata Olszewska	„Zdrowie” Grupowa Praktyka Pielęgniarek i Położnych w Olecku	

11.	Franciszek Kowalewski	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

12.	Bożena Kisielewska	Pracownik socjalny MOPS	

13.	Irena Openchowska	Pracownik socjalny MOPS	

14.	Wanda Masłowska	Pracownik socjalny MOPS	

15.	Wacław Kozłowski	
Olecko , ul. Zyndrama 1	

Uczestnicy spotkania dotyczącego tworzenia Gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych w dniu 11 lutego 2005 roku

Lp .	Imię i Nazwisko	Nazwa jednostki	

1.	Danuta Zaniewska	Środowiskowy Dom Samopomocy w Olecku	

2.	Maria Dzienisiewicz	Warsztaty Terapii Zajęciowej w Olecku 	

3.	Wanda Janicka 	Punkt Konsultacyjno-Informacyjny dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w Olecku	

4.	Wiesława Surażyńska	Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Olecku	

5.	Stanisław Rekść	Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Olecku	

6.	Elżbieta Rękawek	Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Olecku	

7.	Wiesława Szymczyk	Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Olecku	

8.	Elżbieta Cembrowicz	Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Olecku	

9.	Agata Chlipalska	Kuratorzy Zawodowi przy Sądzie Rejonowym w Olecku	

10.	Paweł Kotowski	Komenda Powiatowa Policji w Olecku	

11.	Ewa Papadopulu	Komenda Powiatowa Policji w Olecku	

12.	Celina Górska	Powiatowy Urząd Pracy	

13.	Halina Kasicka	Starostwo Powiatowe Samodzielne Stanowisko ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w Olecku	

14.	Edward Sznurkowski	Dom Dziecka w Olecku	

15.	Artur Sobolewski	Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Głuchych w Olecku	

16.	Emilia Urbanowicz	Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Długoterminowej w Olecku	

17.	Jadwiga Lipa	Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Olecku	

18.	Wojciech Bojar	Stowarzyszenie „ Otwarte Drzwi’ w Olecku	

19.	Ewa Kropiwnicka	Stowarzyszenie „Dać Nadzieję” przy Środowiskowym Domu Samopomocy w Olecku	

20.	Alicja Makarewicz-Draźba	Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Zarząd Miejsko-Gminny w Olecku	

21.	Elżbieta Piekielniak	Klub Abstynenta „Opoka” w Olecku	

22.	Jolanta Dermont	Stowarzyszenie Rodziców Osób Niepełnosprawnych i osób Wspierających przy Warsztatach Terapii Zajęciowej w Olecku	

23.	Jolanta Taraszkiewicz	„Caritas Polska” Koło przy Parafii Rzymsko-Katolickiej NMP KP w Olecku	

24.	Dariusz Gałaszewski	Parafialny Oddział Akcji Katolickiej przy Parafii Rzymsko-Katolickiej NMP KP w Olecku	

25.	Teresa Gałaszewska 	Związek Harcerstwa Polskiego w Olecku	

26.	Anna Kurczewska	Agencja Usługowo-Opiekuńcza  „Kardia” w Olecku	

27.	Danuta Klejmont	Poradnia Terapii Uzależnień od Alkoholu , Narkotyków i Współuzależnienia w Olecku	

28.	Danuta Cieślukowska	Pracownia Profilaktyki „ Krąg” w Olecku	

29.	
Małgorzata Olszewska	„Zdrowie” Grupowa Praktyka Pielegniarek i Położnych w Olecku	

30.	Elżbieta Jędra	Szkoła Podstawowa Nr 1 w Olecku	

31.	Halina Jaroc	Szkoła Podstawowa Nr 3 w Olecku	

32.	Teresa Jsienowicz	Szkoła Podstawowa Nr 4 w Olecku	

33.	Janina Rękawek	Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi w Gąskach	

34.	Jolanta Wojtkowska	Gimnazjum Nr 1 w Olecku	

35.	Grażyna Kiedyk	Gimnazjum Nr 2 w Olecku	

36.	Mieczysław Michniewicz	Gimnazjum Publiczne z Oddziałami Integracyjnymi w Kijewie	

37.	Marzenna Grodzicka	Zespół Szkół w Judzikach	

38.	Mirosław Matusiak	Zespół Szkół w Babkach Oleckich	

39.	Małgorzata Puchalska	Przedszkole w Olecku	

40.	Ewa Skowrońska	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

41.	Franciszek Kowalewski	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

42.	Leszek Gałczyk	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

43.	Grzegorz Kłoczko	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

44.	Marian Prusko	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

5.	Leszek Stypułkowski	Komisja Polityki Prorodzinnej , Ochrony Zdrowia i Bezpieczeństwa 	

46.	Wacław Kozłowski	Przedstawiciel społeczności lokalnej